8.4.1 ATATÜRK İLKELERİ

 https://drive.google.com/drive/u/0/folders/1s7ZyDwNumRoir82_3v1cTnFfDlXsi694

bu sayfadaki çalışmalar Kıymetli Sosyal  Bilgiler öğretmenimiz ENGİN DEMİRCİ hocamızın sosyalbilgiler.biz sitesinde paylaştığı çalışmalardan derlenmiştir

 CUMHURİYETÇİLİK İLKESİ
(LGS – İnkılap Tarihi Ders Notu)
 Cumhuriyetçilik Nedir?
Cumhuriyetçilik, egemenliğin kayıtsız şartsız millete ait olduğunu, yönetimde halkın söz sahibi olduğunu ve devletin halk için çalıştığını kabul eden ilkedir.

Temel Unsurlar:

Hükûmetin halk tarafından seçilmesi
Yasaların millet tarafından kabul edilmesi ve herkese eşit uygulanması
Monarşi ve saltanatın kaldırılması
Halkın kendi geleceğini belirleme hakkı
Not: Cumhuriyetçilik, halkın egemenliğini ve katılımını güçlendiren inkılaplarla doğrudan bağlantılıdır.

 Cumhuriyetçiliğin Amaçları
Ulusal egemenliği sağlamak
Halkın devlet yönetiminde söz sahibi olmasını garanti altına almak
Toplumsal eşitliği ve adaleti sağlamak
Monarşi ve saltanat gibi tek kişinin yetkilerini sınırlamak
Ulusal bağımsızlığı ve birliği pekiştirmek
 Cumhuriyetçilik İlkesi Doğrultusunda Yapılan İnkılaplar
Saltanatın kaldırılması (1922) → Tek kişinin yönetimine son verildi, halk egemenliği için zemin hazırlandı
TBMM’nin açılması (1920) → Halkın temsilcileri aracılığıyla yönetimde söz sahibi olması sağlandı
Cumhuriyetin ilanı (1923) → Halkın kendi iradesiyle yönetime katılması sağlandı
Halifeliğin kaldırılması (1924) → Dinî otoriteye dayalı yönetim sona erdi, milli egemenlik güçlendi
Seçim kanunlarının çıkarılması → Halkın yönetime katılımı düzenlendi
Siyasi partilerin kurulması → Halkın farklı görüşlerle yönetime katılımı sağlandı
Kadınlara seçme ve seçilme hakkı verilmesi (1930–1934) → Halkın tüm kesimlerinin yönetime katılımı sağlandı
Ek Not: Bir inkılap birden fazla Atatürk ilkesiyle ilişkili olabilir. Örneğin: Cumhuriyetin ilanı hem Cumhuriyetçilik hem Milliyetçilik ile bağlantılıdır.

 Diğer İlkelerle İlişkisi
Milliyetçilik → Ulusal egemenlik ve bağımsızlık
Halkçılık → Halkın eşitliği ve yönetime katılımı
Devletçilik → Devletin halk için çalışması
Laiklik → Yönetimde eşitliği ve hukuku güçlendirme
İnkılapçılık → Çağdaş ve modern yönetim anlayışının oluşturulması
 LGS TUZAĞI
 Cumhuriyetçilik = Herkesin yönetimde sürekli söz sahibi olması 
 Cumhuriyetçilik = Egemenliğin millete ait olması ve halkın yönetime katılımını sağlamak 

 TEK CÜMLELİK SINAV CEVABI
Cumhuriyetçilik, egemenliğin kayıtsız şartsız millete ait olduğunu kabul eden ve halkın devlet yönetiminde söz sahibi olmasını sağlayan ilkedir.
Not: Bu inkılaplar aynı zamanda diğer Atatürk ilkeleriyle de bağlantılıdır.

 Şiir – Cumhuriyetin Işığı

Bir milletin sesi yükseldi gökten,
Egemenlik artık halkın elinden.
Saltanat bitti, zincirler kırıldı,
Cumhuriyet doğdu, umutlar yıldızlandı.

Meclis açıldı, söz milletin oldu,
Adalet eşit, özgürlük doldu.
Kadın, erkek yan yana yürüdü,
Cumhuriyetle gelecek büyüdü.

Birlik, eşitlik, bağımsızlıkla,
Halkın iradesi sonsuz ışıkla.
Cumhuriyetçilik kalpte bir bayrak,
Milletin gücüyle hep ayakta!

 MİLLİYETÇİLİK İLKESİ
(LGS – İnkılap Tarihi Ders Notu)
 Milliyetçilik Nedir?
Milliyetçilik, milletin bağımsızlığını ve birliğini korumak, halkı ortak değerler etrafında toplamak ve “Türk milleti” bilincini güçlendirmek ilkesidir.

Temel Unsurlar:

Milletin kendi kaderini tayin etmesi
Vatan sevgisi ve bağımsızlık ruhu
Ortak kültür, tarih ve dil etrafında birleşme
Not: Milliyetçilik ilkesi, yapılan inkılapların Türk milletini doğrudan ilgilendirdiğini ve milletin birliğini güçlendirdiğini gösterir.

 Milliyetçiliğin Amaçları
Ulusal bağımsızlığı sağlamak
Millet birliğini güçlendirmek
Ortak değerleri korumak (dil, tarih, kültür)
Yabancı devletlerin etkisini önlemek
Halkı milli mücadeleye yönlendirmek
 Milliyetçilik Doğrultusunda Yapılan İnkılaplar
Siyasi / Askeri:

Kurtuluş Savaşı’nın kazanılması → Ulusal bağımsızlık
Misak-ı Millî’nin kabulü → Milli sınırların belirlenmesi
Cumhuriyetin ilanı → Ulusal egemenlik
Kültürel / Toplumsal:

Türk Tarih Kurumu ve Türk Dil Kurumu’nun kurulması → Milli kültürün korunması
Soyadı Kanunu → Toplumsal birlik ve eşitlik
Kapütülasyonların kaldırılması → Ekonomik bağımsızlık
Harf İnkılabı → Milli kültürün gelişmesi
Vatandaşlık bilincinin güçlendirilmesi → “Ne mutlu Türküm diyene” anlayışı
 Bu inkılaplar milliyetçilik ilkesinin Türk milletini ilgilendiren somut örnekleridir.

 Diğer İlkelerle İlişkisi
Cumhuriyetçilik → Ulusal egemenlik
Halkçılık → Milletin eşitliği
Devletçilik → Ekonomik bağımsızlık
Laiklik → Millet birliğini güçlendiren ortak hukuk
İnkılapçılık → Milli kimliği çağdaşlaştırma
 LGS TUZAĞI
 Milliyetçilik = Başka milletleri küçümsemek 
 Milliyetçilik = Kendi milletinin birliğini, bağımsızlığını ve kültürel değerlerini korumak 

 TEK CÜMLELİK SINAV CEVABI
Milliyetçilik, Türk milletinin siyasi, kültürel ve dil birliğini koruyarak ulusal bilinci güçlendirme ilkesidir.

 Şiir – Milliyetçiliğin Ruhu

Bir milletin kalbi vatanla çarpar,
Bağımsızlıkla özgürlük yolunu arar.
Dil, tarih, kültür bir arada durur,
Milliyetçilikle birlik sonsuza kurulur.

Misak-ı Millî sınırları çizer,
Kurtuluş Savaşı zaferi müjdeler.
Türk milleti tek yürek, tek ses,
Ne mutlu Türküm diyene, herkes!

 HALKÇILIK İLKESİ
(LGS – İnkılap Tarihi Ders Notu)
 HALKÇILIK NEDİR?
Halkçılık,
toplumda hiçbir kişi, aile veya zümreye ayrıcalık tanınmaması,
herkesin kanun önünde eşit olması ilkesidir.

 Temel anlayış:
 Egemenlik halka aittir
 Devlet, halk için vardır

 HALKÇILIĞIN AMAÇLARI
Toplumsal eşitliği sağlamak
Sınıf ve zümre farklarını ortadan kaldırmak
Halkın yönetime katılımını artırmak
Sosyal adaleti güçlendirmek
 LGS TUZAĞI (ÇOK ÖNEMLİ)
 Halkçılık = Sınıf ayrımı yapmak 
 Halkçılık = Sınıfsız, ayrıcalıksız toplum 

 HALKÇILIK DOĞRULTUSUNDA YAPILAN İNKILAPLAR
Saltanatın kaldırılması
Cumhuriyetin ilanı
TBMM’nin açılması
Kanun önünde eşitlik ilkesinin benimsenmesi
Soyadı Kanunu
Unvan ve lakapların kaldırılması
Kadınlara seçme ve seçilme hakkı
 KODLAMALI EZBER
HALKÇILIK = E–Ş–A–H

E → Eşitlik
Ş → Şahsiyet (bireyin değeri)
A → Adalet
H → Halk egemenliği
 DİĞER İLKELERLE İLİŞKİSİ
Cumhuriyetçilik → Halk egemenliği
Milliyetçilik → Millet birliği
Devletçilik → Halkın refahı
Laiklik → Hukukta eşitlik
 LGS’DE * SORULAN SORU TİPİ
 Aşağıdakilerden hangisi Halkçılık ilkesiyle ilgilidir?

 Soyadı Kanunu
 Kadınlara siyasi haklar
 Tek kişinin yönetime hâkim olması

 * YAPILAN HATALAR
Halkçılığı demokrasiyle karıştırmak
Sadece seçim hakkı sanmak
Ekonomiyle doğrudan ilgili zannetmek
 TEK CÜMLELİK SINAV CEVABI
Halkçılık, toplumda ayrıcalıkların kaldırılarak herkesin eşit kabul edilmesidir.

 Şiir: Halkın Eşitliği, Milletin Gücü

Halkçılık doğdu eşitlik için,
Kanun önünde herkes aynı biçim.
Saltanat kalktı, cumhuriyet geldi,
TBMM açıldı, millet söz verdi.

Soyadı Kanunu kimlik sundu,
Kadınlar seçti, seçildi sonunda.
Sınıfsız toplum, adaletle yan,
Halkın egemenliği yükseltti vatan.

 LAİKLİK İLKESİ
(LGS – İnkılap Tarihi Ders Notu)
 LAİKLİK NEDİR?
Laiklik,
din ve devlet işlerinin birbirinden ayrılması,
herkesin din ve vicdan özgürlüğüne sahip olması demektir.

 Laiklik:
 Dinsizlik değildir
 Din özgürlüğünün güvencesidir

 LAİKLİĞİN AMAÇLARI
Hukukta akıl ve bilimi esas almak
Devlet yönetiminde tarafsızlığı sağlamak
Toplumda inanç özgürlüğünü korumak
Din istismarını önlemek
 LGS TUZAĞI (ÇOK ÖNEMLİ)
 Laiklik = Dine karşı olmak 
 Laiklik = Devletin tüm inançlara eşit mesafede durması 

 LAİKLİK DOĞRULTUSUNDA YAPILAN İNKILAPLAR
Halifeliğin kaldırılması
Şeriye ve Evkaf Vekâleti’nin kaldırılması
Medreselerin kapatılması
Tevhid-i Tedrisat Kanunu
Medeni Kanun’un kabulü
Hukukta din kurallarının kaldırılması
 Bu düzenlemelerle hukuk sistemi çağdaşlaştırılmıştır.

 KODLAMALI EZBER
LAİKLİK = A–B–T

A → Akıl
B → Bilim
T → Tarafsızlık
 DİĞER İLKELERLE İLİŞKİSİ
Cumhuriyetçilik → Hukuk devleti
Halkçılık → İnançta eşitlik
İnkılapçılık → Çağdaşlaşma
Milliyetçilik → Milli birlik
 LGS’DE SORUYA NASIL GELİR?
 “Aşağıdakilerden hangisi laiklik ilkesiyle ilgilidir?”

 Medeni Kanun’un kabulü
 Eğitimde birlik sağlanması
 Dini kurallara göre yönetim

 * YAPILAN HATALAR
Laikliği dinsizlik sanmak
Sadece halifeliğin kaldırılmasıyla sınırlamak
Toplumsal hayatla ilgisini görmezden gelmek
 TEK CÜMLELİK SINAV CEVABI
Laiklik, din ve devlet işlerinin ayrılarak inanç özgürlüğünün güvence altına alınmasıdır.

 DEVLETÇİLİK İLKESİ
(LGS – DERS NOTU)
 DEVLETÇİLİK NEDİR?
Devletçilik,
devletin, ekonomik hayata gerektiğinde doğrudan müdahale etmesi
ve milletin kalkınması için öncü rol üstlenmesi demektir.

 Amaç:
 Halkın refahını artırmak
 Ekonomik bağımsızlığı sağlamak

 ÖNEMLİ AYRIM (LGS TUZAĞI)
 Devletçilik = Her şeyi devlet yapar 
 Devletçilik = Özel sektörün yapamadığını devlet yapar 

 NEDEN DEVLETÇİLİK BENİMSENDİ?
Özel sermaye yetersizdi
Ülke savaşlardan çıkmıştı
Ekonomi zayıftı
Hızlı kalkınma için devlet öncülüğü gerekiyordu
 DEVLETÇİLİK DOĞRULTUSUNDA YAPILAN İNKILAPLAR
( SADECE FABRİKA DEĞİL!)
  Sanayi Alanında
Sümerbank’ın kurulması
Etibank’ın kurulması
Şeker fabrikalarının açılması
Demir-çelik fabrikalarının kurulması
 Yerli üretim artırıldı

  Bankacılık ve Finans
Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası’nın kurulması
Ziraat Bankası’nın güçlendirilmesi
Devlet bankalarının açılması
 Ekonomi devlet eliyle düzenlendi

  Ulaşım ve Altyapı
Demiryollarının millîleştirilmesi
Yeni demiryollarının yapılması
Liman yatırımları
 Ülke bütünlüğü sağlandı

  Planlı Kalkınma
Birinci Beş Yıllık Kalkınma Planı’nın uygulanması
Devletin üretimi planlaması
 Dengesiz gelişme önlendi

  Tarım Alanında
Tarıma devlet desteği
Çiftçinin desteklenmesi
Tarım kredi sistemlerinin geliştirilmesi
 Halkın refahı artırıldı

 Şiir: Devletçilikle Kalkınan Vatan

Devletçilik doğdu halkın umudu,
Ekonomik bağımsızlık oldu kurulu.
Sümerbank, Etibank açtı kapılar,
Şeker fabrikası, demir çelik yollar.

Merkez Bankası düzen verdi mali,
Demiryollarıyla birleşti hali.
Çiftçiye destek, tarıma can,
Planlı kalkınma yükseltti vatan.

İnkilapçılık İlkesi İnfografik Ders Notu
 İNKILAPÇILIK İLKESİ
(LGS – İnkılap Tarihi Ders Notu)
 İNKILAPÇILIK NEDİR?
İnkılapçılık,
çağın gerisinde kalan kurumları kaldırarak,
yerine akılcı, bilimsel ve çağdaş yenilikler getirmeyi savunan ilkedir.

 İnkılapçılık sadece değişim değildir;
 yapılan yenilikleri korumayı ve geliştirmeyi de kapsar.

 İNKILAPÇILIĞIN AMAÇLARI
Toplumu çağdaş uygarlık seviyesine çıkarmak
Eski ve işlevsiz kurumları ortadan kaldırmak
Yapılan inkılapların sürekliliğini sağlamak
Gericiliği önlemek
 LGS TUZAĞI (ÇOK ÖNEMLİ)
 İnkılapçılık = Sadece inkılap yapmak 
 İnkılapçılık = Yapılan inkılapları korumak ve geliştirmek 

 İNKILAPÇILIK İLE İLGİLİ İNKILAPLAR
 Türkiye’de yapılan tüm inkılaplar,
İnkılapçılık ilkesiyle ilişkilidir.

Örnek olarak:

Harf İnkılabı
Kıyafet İnkılabı
Medeni Kanun’un kabulü
Takvim, saat ve ölçü birimlerinin değiştirilmesi
Saltanatın ve halifeliğin kaldırılması
 Not:
Türkiye’de yapılan tüm inkılaplar,
İnkılapçılık ilkesiyle ilişkilidir.

 KODLAMALI EZBER
İNKILAPÇILIK = Y–K–G

Y → Yenilik
K → Koruma
G → Gelişim
 DİĞER İLKELERLE İLİŞKİSİ
Cumhuriyetçilik → Yönetimde yenilik
Laiklik → Çağdaş hukuk
Halkçılık → Toplumsal yenilenme
Devletçilik → Ekonomide yenilenme
 İnkılapçılık, diğer ilkelerin devamını sağlar.

 LGS’DE SORUYA NASIL GELİR?
 “Aşağıdakilerden hangisi inkılapçılık ilkesiyle ilgilidir?”

 Eski kurumların kaldırılması
 Yeniliklerin korunması
 Geçmişte kalmış düzeni sürdürmek

 * YAPILAN HATALAR
İnkılapçılığı “devrim” kelimesiyle karıştırmak
Geleneklere tamamen karşı olmak sanmak
Sadece değişim olarak düşünmek

 TEK CÜMLELİK SINAV CEVABI
İnkılapçılık, yapılan yenilikleri koruyarak sürekli gelişmeyi savunan ilkedir.